Honderd jaar Gerrit Vonk op Noordzijde 43 in Goudriaan

De laatste jaren verdwijnen er door de schaalvergroting steeds meer boerenbedrijven. In Goudriaan echter wordt op 19 april 2006 al 100 jaar door een Gerrit Vonk geboerd op de boerderij Noordzijde 43. Over deze unieke situatie wil ik u graag iets meer vertellen.

Om meer te weten te komen over de historie van deze boerderij ben ik met behulp van Teus den Besten de geschiedenis ingedoken. Het adres werd nogal eens gewijzigd: eerst was het Noordzijde 30, later nummer 37 en nu nummer 43. Dit is lastig zoeken in de oude archieven. Onze zoektocht gaat terug naar 24 januari 1819. Op deze datum is Willem Boom uit Berkenwoude getrouwd met Neeltje van Muyen en werden zij boer op deze boerderij. Uit dit huwelijk werd één zoon geboren, Teunis Boom. Teunis Boom trouwde op 15 juni 1850 met Ariaantje van der Hoek en nam het boerenbedrijf van zijn vader over. Dit huwelijk werd bekroond met drie kinderen. De oudste dochter, Jannigje Boom huwde met Hendrik Johannes Sonneveld uit Woerden en zij namen in 1874 de boerderij over. Naast boer was Hendrik Johannes ook handelaar. Al snel volgde de geboorte van een zoon: Nicolaas. De familie Sonneveld is op 19 april 1906 naar Linschoten vertrokken.

Na hun huwelijk, 8 maart 1906, is Gerrit Vonk met zijn vrouw Jacoba Wille-mijntje Kersbergen op 19 april 1906 op de boerderij komen wonen, niet wetende dat er honderd jaar later nog steeds een Gerrit Vonk op deze boerderij zou boeren. Maar liefst 15 kinderen werden er tijdens dit huwelijk geboren. Doordat in deze periode weinig werk was, bleven de meeste kinderen thuis werken tot ze trouwden. Zodoende was er veel goedkope arbeid aanwezig en daar werd door Gerrit Vonk gebruik van gemaakt. Gerrit Vonk had namelijk veel arbeids­intensieve werkzaamheden en daar kon hij wel wat extra mankracht bij gebruiken. Allereerst stonden er meer dan twee duizend knotwilgen in het land, waar hij veel werk aan had. Al het hout van de knotwilgen had een functie: er werden hekken van getimmerd, stelen voor het gereedschap van gemaakt, heel veel snoeihout werd aan de koeien gevoerd en met het hout dat over was werd de kachel gestookt.
Ten tweede werd er veel gebaggerd, de bagger werd gebruikt als bemesting voor het land. Er was zoveel bagger nodig dat ze zelfs gingen baggeren bij de Goudriaanse molen. Daarnaast werd er in de herfst kroos gevist, dit was goed te gebruiken als meststof. Het kroos was in trek, het verhaal ging dat Gerrit Vonk de balk van de buurman die het kroos tegenhield weghaalde, zodat hij meer kroos had. Dat het arbeidsintensief was blijkt wel uit het gegeven dat ze vijf hectaren land bemestten met verteerde kroos! Ondanks de arme tijd in de jaren dertig en het feit dat veel kinderen al uit huis gingen werd er in 1930 toch een nieuw voorhuis aan de boerderij gebouwd. De kwaliteit van het oude huis was zodanig verslechterd dat dit noodzakelijk was.

Een mooi familieportret uit 1927. Van links naar rechts: Job, Sijmp, in verstukte kiel vader Gard, Heiltje, moeder Coba, met juk Arie, op de ladder Krijntje Middelkoop-den Besten. Tweede rij: bij de hond staat Koos, ernaast Gerrit, meisje voor de ladder Heiltje Joukdochter, Geertje, Sjaantje, Peet en Coba de vrouw van Pleun Leendertsen. Foto collectie Historische Vereniging Binnenwaard.
Een mooi familieportret uit 1927. Van links naar rechts: Job, Sijmp, in verstukte kiel vader Gard, Heiltje, moeder Coba, met juk Arie, op de ladder Krijntje Middelkoop-den Besten. Tweede rij: bij de hond staat Koos, ernaast Gerrit, meisje voor de ladder Heiltje Joukdochter, Geertje, Sjaantje, Peet en Coba de vrouw van Pleun Leendertsen.
Foto collectie Historische Vereniging Binnenwaard.

De jongste kinderen van Gerrit Vonk: Gerrit, Jacobus Willem en Jacoba Willemijntje bleven ongehuwd en zetten de boerderij voort. Dit was in het begin van de jaren vijftig. Deze periode werd gekenmerkt door handwerk en paarden-krachten. Aangezien zij de handenarbeid van kinderen misten, werden zij ge­holpen door een knecht die in dienst was. Tijdens het runnen van de boerderij zetten zij de traditie van hun vader voort: onder andere het knotten van de wilgen en het baggeren werden nog volop gedaan. Toen de eerste kunstmest op de markt kwam zijn ze gestopt met kroosvissen. Ook in het melken ging veel tijd zitten, tot het laatst toe hebben ze met de hand gemolken. Veel van de andere zonen van Gerrit zijn elders boer geworden. Zoon Adriaan (Ot) trouwde in 1947 met Aantje Jongeneel en werd in Hoogblokland boer. Tijdens dit huwelijk werden 12 kinderen geboren. Omdat het bedrijf te klein was, is zijn oudste zoon Gerrit op 1 januari 1976 naar Goudriaan gekomen en heeft de boerderij van Gerrit, Jacobus Willem en Jacoba Willemijntje overgenomen.

De boerderij met het oude voorhuis. Foto Gert Vonk Azn.
De boerderij met het oude voorhuis. Foto Gert Vonk Azn.

Gerrit Vonk trouwde in hetzelfde jaar met Aartje Geertruida Aanen. Uit dit huwelijk werden vier dochters geboren. In 1976 schafte Gerrit de eerste melkmachine aan. Hierdoor kon hij in zijn eentje de koeien melken. Er werd nog een paar jaar met de paarden gewerkt, maar in 1980 werd de eerste tractor aan­geschaft. Dit scheelde arbeidsuren! Langzaam maar zeker werd in de loop van de jaren de handkracht door machines vervangen. Uit dit huwelijk werden vier dochters geboren. Omdat al snel bleek dat er geen opvolger was, zijn er geen grote investeringen gedaan. De boerderij wordt voornamelijk nog op de oude voet voortgezet. Dit betekent anno 2006 dat de koeien nog steeds op de grupstal staan, ze met de kruiwagen gemest worden en in de zomer gewoon in de doorloopwagen gemolken worden. Er wordt nu gebaggerd met een baggerpomp die de bagger over het land spuit en om het erf te verfraaien staan er nog steeds knotwilgen. Om met zijn kleine bedrijf, 25 koeien, voldoende inkomen te hebben, wordt er al jaren appels geplukt in de herfst.

Honderd jaar Gerrit Vonk, het was een interessante zoektocht, maar zoals u kunt zien, is het leven op de boerderij op Noordzijde 43, ondanks de forse verande­ringen in de maatschappij niet eens zo heel veel veranderd. Ik hoop nog een aan­tal jaren de boerderij met veel plezier voort te zetten.

Genealogische gegevens van de familie Boom

Willem Boom geboren 30-07-1785 in Berkenwoude, overleden 13-12-1852, getrouwd op 24-01-1819 met Neeltje van Muyen, geboren 02-12-1794.
Uit dit huwelijk werd één zoon geboren:
1. Teunis Boom, geboren 16-01-1821, overleden 1896, getrouwd op 15-06-1850 met Ariaantje van der Hoek, geboren 30-10-1812, overleden 1890.
Uit dit huwelijk werden drie kinderen geboren:
1. Jannigje, geboren 09-09-1852.
2. Willem, geboren 14-10-1853, overleden 06-04-1854.
3. Neeltje, geboren 28-05-1855.

Jannigje Boom is op 08-01-1874 getrouwd in Goudriaan met Hendrik Johannes Sonneveld, geboren 08-01-1846 in Woerden.
Uit dit huwelijk werd één zoon geboren:
1. Nicolaas, geboren 13-06-1874.

Genealogische gegevens van de familie Vonk te Goudriaan

Gerrit Vonk, geboren Goudriaan 11-04-1877, overleden Goudriaan 05-05-1952, zoon van Arie Vonk en Heiltje Vonk. Getrouwd te Goudriaan op 06-03-1906 met Jacoba Willemijntje Kerstbergen, geboren Ottoland 25-11-1885, overleden Gorinchem 02-07-1956.
Uit dit huwelijk werden vijftien kinderen te Goudriaan geboren:
1. Arie, geboren 18-12-1907, overleden 31-12-1934.
2. Simon, geboren 31-03-1909, overleden 29-04-1909.
3. Simon, geboren 15-04-1910, overleden 31-01-1983.
4. Heiltje, geboren 13-05-1911, overleden 24-05-1928 te Utrecht.
5. Jakob, geboren 08-04-1912, overleden 29-05-1912.
6. Levenloze zoon op 03-04-1913.
7. Jakob, geboren 16-02-1915, overleden 09-06-1993.
8. Geertje, geboren 16-08-1916, overleden 22-11-1916.
9. Geertje, geboren 13-03-1918.
10. Peter, geboren 13-03-1919, overleden 10-04-1966.
11. Bastiaantje, geboren 04-05-1920, overleden 20-12-1980.
12. Adriaan, geboren 08-08-1921, overleden 12-04-2001.
13. Gerrit, geboren 25-11-1922, overleden 18-08-1997 te Gorinchem.
14. Jacobus Willem, geboren 22-01-1924, overleden 21-02-1994.
15. Jakoba Willemijntje, 22-01-1927.

Adriaan Vonk is getrouwd te Goudriaan op 20 maart 1947, met Aantje Jongeneel, geboren Streefkerk op 24-04-1925.
Uit dit huwelijk werden twaalf kinderen geboren:
1. Aaltje, geboren 25-07-1947.
2. Gerrit, geboren 05-03-1949.
3. Rokus, geboren 24-10-1950.
4. Jakoba Willemijntje, 07-01-1953.
5. Arie, geboren 20-08-1954, overleden 06-01-1957.
6. Adriaan, geboren 14-08-1956.
7. Aantje, geboren 04-05-1958.
8. Neeltje Janna, geboren 20-01-1961.
9.  Arie, geboren 11-08-1963.
10. Lidewij Heiltje, geboren 20-10-1964.
11. Simon Marius, geboren 25-02-1966.
12. Petra Lambartje Elisabeth, geboren 18-03-1971.

Gerrit Vonk is getrouwd te Meerkerk op 29-10-1976 met Aartje Geertruida Aanen, geboren 01-03-1955.
Uit dit huwelijk werden vier dochters geboren:
1. Deliana Ingena, geboren 16-01-1979.
2. Aantje, geboren 19-10-1980.
3. Laura Aartje Geertruida, geboren 05-04-1982.
4. Adriana, geboren 05-05-1983.

De boerderij op Noordzijde 43 anno 2005. Foto Gert Vonk Azn.
De boerderij op Noordzijde 43 anno 2005. Foto Gert Vonk Azn.

 

Dit artikel is eerder verschenen in verenigingsblad ‘De Binnenwaard’ maart 2006.

 

Rectificatie verschenen in verenigingsblad ‘De Binnenwaard’ juni 2006.
Van de heer R.F. van Dijk van het Stadsarchief Gorinchem ontvingen wij op het artikel Honderd jaar Gerrit Vonk op Noordzijde 43 in Goudriaan, de volgende reactie.

De vrouw van Gerrit Vonk heette volgens haar verklaring van overlijden Kersbergen (zonder t). Zii is geboren op 25 september (niet november) 1885, terwijl zij trouwde op 8 (niet 6) maart 1906. Haar ouders waren Simon Kersbergen en Geerde Bakker.